Anadolu Ajansı 106 yaşında

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla Kurtuluş Savaşı sırasında milli birliği zedeleyebilecek kışkırtmalara karşı halkı bilgilendirmek ve ulusal mücadeleyi bağımsızlıkla taçlandıracak kararları duyurmak amacıyla 6 Nisan 1920'de kurulan Anadolu Ajansı (AA), 106. kuruluş yıl dönümünü kutluyor.

Anadolu Ajansının kuruluşu, "Milli Mücadele'nin dönüm noktası" olarak değerlendirilen zor bir süreçte gerçekleşti.

İstanbul'un fiilen işgalinin ardından Milli Mücadele'ye katılmak için Anadolu'ya geçmek üzere yola çıkan aydınlardan Yunus Nadi (Abalıoğlu) ve Halide Edip (Adıvar), Geyve-Akhisar (Pamukova) İstasyonu'ndaki mola sırasında "Ankara'ya gider gitmez bir ajans teşkilatı kurulması" fikrini değerlendirdi.

Yunus Nadi ve Halide Edip, ajansın adı konuşulurken, "Türk", "Ankara" ve "Anadolu" seçenekleri arasından "Anadolu Ajansı"nda fikir birliğine vardı.

Yunus Nadi'nin ifadesiyle "4 veya 5 Nisan akşamı" karargah olarak kullanılan, şimdi Meteoroloji Genel Müdürlüğü olan Ziraat Mektebi'nde yemekten sonra Mustafa Kemal Paşa'ya Anadolu Ajansının kurulmasından söz açıldı.

Bu konuşmanın ardından Mustafa Kemal Paşa'nın talimatıyla Anadolu Ajansının kuruluşu, 6 Nisan 1920'de gerçekleşti.

"Mustafa Kemal" imzalı genelge tüm yurda gönderildi

"Heyeti Temsiliye" namına "Mustafa Kemal" imzalı Anadolu Ajansının kurulduğunu duyuran 8 Nisan 1920 tarihli genelge yurt geneline gönderildi.

Anadolu Ajansının kuruluşunu ilan eden tarihi genelgede, girişilen mücadelenin iç ve dış kamuoyuna duyurulmasının önemi vurgulandı.

Orijinali Osmanlıca olan genelgede, şu ifadeler kullanıldı:

"İslam'ın canevi olan Osmanlı Saltanatı merkezinin düşman işgaline geçmesi, bütün ülke ve ulusumuzun en büyük tehlikeyle karşılaşması sonucu olarak bütün Rumeli ve Anadolu'nun giriştiği ulusal ve kutsal savaşım sırasında, Müslümanların iç ve dış en doğru havadisle aydınlanmalarının zorunlu bir gereksinme olduğu önemle göz önüne alınmış, bunun sonucu, burada en yetkili kişilerden oluşan bir özel kurul yönetiminde 'Anadolu Ajansı' adı altında bir kurum kurulmuştur.

Anadolu Ajansının en hızlı araçlarla vereceği havadis ve bilgi, aslında Temsilciler Kurulumuzun belgeli ve asıl kaynaklarının sonucu olacağı için bu ajans bildirimlerinin oraca ve özellikle Müdafaa-i Hukuk örgütümüzce dahi seçilecek caddelere ve toplanılacak yerlere asılması, dağıtımı, dahası bucak ve köylere dek ulaştırılması yolunda olabildiğince çok yayımlanabilmesi için ivedili düzenlemeler yapılması, sonucundan da bilgi verilmesi önemle rica olunur."

Ajansın kuruluşu Anadolu'da heyecanla karşılandı

AA'nın kurulması, Milli Mücadele ve Ankara hükümetiyle ilgili gelişmeleri merak eden, içten içe bağımsızlık ateşiyle kaynayan Anadolu'da büyük heyecan yarattı.

Mustafa Kemal Paşa'nın genelgesinin ardından yurdun dört bir yanından Ankara'ya AA'nın kurulmasına ilişkin tebrik telgrafları geldi.

Bu telgraflarda, AA bültenlerinin dağıtımı, halka ulaştırılması hususunda her türlü çalışmaya hazır olunduğu bildiriliyordu.

Kuruluşu tüm yurda duyurulan Anadolu Ajansı, Mustafa Kemal Paşa'nın karargahı konumundaki Ziraat Mektebinin bir odasında çalışmalarını sürdürdü.

Yunus Nadi, AA'nın o günlerini, şu ifadelerle kaleme aldı:

"Halide Edip Hanım'la Anadolu Ajansının servislerini yapmaya başladık. O sene Ankara'nın kırkikindi yağmurları kesretle yağıyor ve adeta bazen kış manzarası verdiği oluyordu. Ajans için Paşa'nın karargahı olan Ziraat Mektebi'nde bir oda olarak merkez ittihaz ettik. Her gün oraya çıkıyorum ve Halide Hanım'la çalışıyoruz. Bu işte çok geçmeden İstanbul Mebusu Ali Rıza Bey de bize iltihak etti."

İlk haber 12 Nisan 1920'de yayımlandı

Dönemin zor şartları altında kurulan Anadolu Ajansı, ilk haberlerini 12 Nisan 1920'de servis etmeye başladı. İlk bültende, memleketin içinde bulunduğu durum ortaya konuldu ve bu çerçevede Anadolu Ajansının kuruluş amacına yer verildi.

Bültende, Anadolu Ajansı bültenlerinin dağıtımının taşıdığı önemden bahsedilirken, yine ajans bültenlerinin dağıtımı için bir ağ kurulması ve bunun düzenli işletilmesinin gerekliliği vurgulandı.

İlk bültende hem yurt içinden hem yurt dışından haberler yer aldı.

Ajansın servis ettiği ilk bültende, şu ifadeler kullanıldı:

"Devlet merkezimizin düşman işgali altına geçmesi üzerine Anadolu ve Rumeli'nin Müdafaa-i Hukuk azim ve kararlılığı içinde yiğitçe harekete geçtiği şu sıralarda, din ve vatan kardeşlerimizin en doğru haber ve bilgiler alabilmelerini sağlamak için kurulan Anadolu Ajansı, bugünden itibaren göreve başlıyor. Bugün alınan haber ve bilgilerin oralarda da mümkün olduğu kadar fazla kimse tarafından okunup bilinmesi gereğini arz ve açıklamaya yer yoktur.

Bu amaçla oralarda dahi özel örgütler meydana getirerek, her gün vereceğimiz bilgilerin telgrafhane kapılarında siyah levhalar üzerine yazılması ve yeterli araç olan yerlerde basılması, yayımlanması ve dağıtılması, nahiyelere ve hatta köylere kadar gönderilmesi hususlarının yerine getirilmesini hepinizin vatan ve millet sevgisinden ve yardımlarından rica ederiz. Bu başlangıçtan sonra, bugünkü son bilgiler aşağıdadır..."

Bültenlerin ulaştırılmasındaki ihmal "vatan suçu" sayıldı

İlk döneminde günde en az iki bülten yayımlaması kararlaştırılan Anadolu Ajansının haberlerinin ülkenin dört bir yanına ulaştırılmasına büyük önem verildi.

Mustafa Kemal Paşa, 18 Nisan 1920'de Anadolu Telgraf Merkezine gönderdiği genelgede, AA bültenlerinin ulaştırılmasındaki ihmali "vatan suçu" saydı.

5 Mayıs 1920 tarihli diğer bir genelgede ise AA'nın bültenlerinin en ücra noktalara kadar ulaştırılması için tüm vasıtaların kullanılması, zamanında gelmeyen bültenler hakkında Posta ve Telgraf Merkezinden gereken incelemenin yapılması istendi.

AA'nın haberlerinin sadece halka değil, cephede savaşan askeri birliklere de düzenli olarak ulaştırılması için tedbirler alındı.

Anadolu Ajansı bültenleri bunun dışında yine Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde İtilaf Devletleri'nin baskı, sindirme ve işgal girişimlerine karşı bölge halkında direnme bilincini geliştirmek amacıyla yayın yapan Anadolu basınına da ulaştırıldı.

AA'nın haberlerinin büyük gizlilik içinde, işgal altındaki İstanbul'da halka ve Milli Mücadele yanlısı gazetelere ulaştırılması için de yoğun çaba sarf edildi.

Ankara hükümetinin resmi tebliğleri, yurt dışından önemli gelişmeler, halka uyarılar, TBMM'den ve cepheden havadisler ile işgal güçlerinin kara propagandalarına yanıtlar içeren AA bültenleri büyük bir ihtiyacı giderdi, adeta Milli Mücadele'de adına "basın" denilebilecek ikinci bir cepheyi açtı.

TRT Genel Müdürü Sobacı'dan tebrik mesajı

TRT Genel Müdürü Mehmet Zahid Sobacı, Anadolu Ajansının (AA) 106. kuruluş yıl dönümünü sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla kutladı. 

Sobacı, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Millî Mücadelemizin en çetin günlerinde Anadolu’nun bağrından doğan ve o günden bugüne milletimizin sesini dünyaya duyuran Anadolu Ajansı’nın 106. kuruluş yıl dönümü kutlu olsun.

Kardeş kurumumuzun tüm mensuplarına çalışmalarında muvaffakiyetler diliyorum."