TÜBİTAK destekli araştırma: 'Tıklama tuzağı' başlıklar, medyaya güveni zedeliyor

AKDENİZ Üniversitesi (AÜ) İletişim Fakültesi bünyesinde hayata geçirilen TÜBİTAK destekli araştırmada; dijital habercilikte 'tıklama tuzağı' başlıkların okuyucuda en çok öfke, endişe ve alay duygusu oluşturduğu, bu yöntemin uzun vadede medyaya güveni zedelediği belirlendi.

AÜ İletişim Fakültesi'nde yürütülen ve TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenen 'Gazetecilikte Tıklama Tuzağı Başlıklarına Okuyucu Tepkileri' başlıklı araştırma, dijital habercilikte tartışmalı başlık kullanımını çok yönlü inceledi. Projenin yürütücülüğünü Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü 2’nci sınıf öğrencisi Zeynep Peker üstlenirken, danışmanlığını Gazetecilik Bölümü Araştırma Görevlisi Ahsen Demircioğlu yaptı.

'BEKLENTİYLE İÇERİK UYUŞMUYORDU'

Projenin çıkış noktasının sosyal medyada karşılaştığı yanıltıcı başlıklar olduğunu belirten Radyo Sinema Televizyon 2’nci sınıf öğrencisi Zeynep Peker, "Sosyal medyada karşıma çıkan haberlerde başlıkla içerik arasında fark olduğunu fark ettim. Merakla tıkladığım haberlerde, beklentiyle içerik uyuşmuyordu. Sadece ben değil, çevremdeki birçok kişi aynı durumu yaşıyordu. Bu nedenle kullanıcı yorumlarının nasıl şekillendiğini merak ettim ve araştırmaya karar verdim. Bunun ardından danışman hocamın yönlendirmesiyle TÜBİTAK 2209-A programını inceledim. Projemin amacını ve yöntemini yazarak başvurumu yaptım ve kabul aldım" diye konuştu.

TÜBİTAK desteğiyle yürüttüğü projeyi akademik kariyerinde önemli bir adım olarak gördüğünü ifade eden Peker, "Bu tür projeler genç araştırmacılar için büyük motivasyon kaynağı" dedi.

OKUYUCU TEPKİLERİ YORUMLAR ÜZERİNDEN ANALİZ EDİLDİ

Dijital medyada sıkça kullanılan 'tıklama tuzağı' başlıkların okuyucu üzerindeki etkisini inceleyen araştırmada, sosyal medya platformu 'X' üzerinden tıklama tuzağı başlıklarla oluşturulmuş haberlerin altına yapılan yaklaşık 1000 kullanıcı yorumu incelendi. 6 aylık süreçte toplanan veriler; büyük-küçük harf düzenlemeleri, emoji temizleme ve veri ayıklama aşamalarından geçirilerek analiz edildi. Çalışmanın iki aşamalı yürütüldüğünü belirten Gazetecilik Bölümü Araştırma Görevlisi Ahsen Demircioğlu, "İlk aşamada program tabanlı duygu analizi yaptık. İkinci aşamada ise Türkçedeki duygu bağlamını kaybetmemek adına iki kodlayıcıyla manuel analiz gerçekleştirerek temaları ortaya çıkardık" dedi.

EN YOĞUN DUYGULAR ÖFKE VE ENDİŞE

Araştırmada kullanıcı tepkilerinin mutluluk, üzüntü, öfke, korku, iğrenme ve şaşkınlık olmak üzere altı temel duygu kategorisi üzerinden değerlendirildiğini aktaran Demircioğlu, elde edilen sonuçlara göre en yoğun duyguların korku, endişe, eğlenme/alay ve öfke olarak ortaya çıktığını kaydetti. Demircioğlu, "Okuyucular, bu başlıkların tıklama tuzağı olduğunu fark edebiliyor ve çoğunlukla öfke ya da endişe ile tepki veriyor. Aynı zamanda alaycı yorumlar da öne çıkıyor" dedi. Kullanıcı tepkilerinin yalnızca haber içeriğine değil, doğrudan gazetecilere ve medya kuruluşlarına yöneldiğini ifade eden Demircioğlu, bu durumun medyaya duyulan güvenle doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.

UZUN VADEDE GÜVENİLİRLİĞİ ZEDELİYOR

Demircioğlu, tematik analiz sonuçlarına göre kullanıcı yorumlarının büyük bölümünün siyaset, ekonomik gelişmeler ve gündem olayları etrafında yoğunlaştığının belirlendiğini kaydetti. Araştırmada dikkati çeken bir diğer bulgunun kullanıcıların çoğu zaman haberin içeriğinden bağımsız şekilde gazetecilik pratiğini eleştirmesi olduğunun altını çizen Demircioğlu, "Tıklama tuzağı, kısa vadede etkileşim getirebilir. Ancak uzun vadede medya güvenilirliğini olumsuz etkiliyor. Gazetecilerin bu dengeyi gözetmesi gerekiyor" diye konuştu.

'GELECEĞİN İLETİŞİMCİLERİ FARK YARATABİLİR'

Geleceğin iletişimcilerinin bu konuda fark yaratabileceğini belirten Demircioğlu, "Bunların saptanması, çevreye anlatılması, bilinçli bir iletişimci olması hem fakültemiz hem de kendileri adına çok önemli. O yüzden bu proje küçük bir sonuç gibi gözükse de aslında gelecekteki genç iletişimciler açısından büyük öneme sahip" dedi.